Wij mensen zijn in feite de fraaiste chemische fabriek op aarde.  Wij zijn een zeer geordende biochemie, een schitterende levende chemische fabriek. Letterlijk onvoorstelbaar mooi en onvoorstelbaar ingewikkeld. In die superieure levende fabriek hebben allerlei stoffen uit de voeding hun invloed.
Polyfenolen zijn in dit verband bijzonder.  Als gevolg van hun typische chemische structuur hebben deze stoffen nogal eens een positieve invloed op onze gezondheid en op onze genen. Polyfenolen zijn stoffen in groente en fruit. Deze nutrienten hebben zoals de naam al aangeeft meer dan één fenolgroep.
De wetenschap is al vele jaren bezig de oorzaken van veroudering ( en gepaard gaande ziekten ) te ontrafelen. Veroudering blijkt deels genetisch bepaald, deels afhankelijk van zogenaamde vrije radicalen schade, grotendeels afhandelijk van de ontstekingsgraad  en deels een gevolg van achteruitgang van biologische activiteit van anabole lichaamseigen hormonen.
Voor degenen die zo vitaal mogelijk oud willen worden, voor degenen die een heel lang leven wensen en voor degenen die lang een jeugdig uiterlijk willen behouden, is de vraag van belang of we hierop invloed uit kunnen oefenen. Het antwoord is evident: ja!  Zelfs voorzover het onze genen betreft kunt je zèlf daarop invloed hebben. Ook genen staan niet op zichzelf. Genen kunnen aan het uit gezet worden en dat kun je zèlf m.b.v. leef en voedingsstijl.

Eigenlijk is de volgende vraag de beste benadering:

” wat is de biochemie een lang en gezond leven ? “

Als je de biochemie van een goede gezondheid hebt, maakt het niet uit of je 80 jaar bent of 40 jaar, of je dik bent of dun. Het gaat om de biochemie. Deze is afhankelijk van genen die aan of uit staan, van de zuurgraad, van hormoonspiegels ( ook bv. de stresshormonen), glucosespiegel, ontstekingsactiviteit en oxidatieschade ( vrije radicalen schade ). Deze factoren kan men apart onderzoeken, maar staan overigens in feite niet los van elkaar….

Wij moeten dus, als we gezond oud willen worden de biochemie van een goede gezondheid nabootsen !

De vraag wordt dus:

“kunnen wij de biochemie een lang en gezond leven nabootsen ? “

We moeten natuurlijk eerst de kenmerken van deze biochemie weten. Wel, we kijken dan naar gezonde personen, nl. naar gezonde vitale jeugd en naar vitale honderdjarigen. Wat is het biochemische geheim, de biochemische overeenkomst van gezonde honderdjarigen?

Als men de middelbare leeftijd heeft behaald en men ziet met enige jaloezie de kracht van de jeugd, wat valt dan op?? Wat valt op aan hun biochemie ? Het is bekend dat de jeugd gekenmerkt wordt door hoge spiegels anabole hormonen, zoals de geslachtshormonen, groeihormoon en bepaalde bijnierschorshormonen. Verder wordt de jeugd gekenmerkt door een hoge insulinegevoeligheid een lage insuline spiegel en hoge aanmaak van beschermende anti-oxidante enzymen. Tenslotte, maar niet het minst belangrijk heeft de jeugd een lagere inflammatoire activiteit, een lage ontstekingsactiviteit.

Wat is de typische biochemie waarmee je gezond 100 kunt worden?
Ten opzichte van anderen hebben gezonde 100 jarigen altijd relatief lage insuline spiegels dus een hoge insulinegevoeligheid.

De biochemie van een lang en gezond leven wordt gekenmerkt door:
1. hoge insulinegevoeligheid
2. hoge spiegels anabole hormonen
3. lage inflammatoire (ontstekings) activiteit
4. hoge bescherming tegen vrije radicalen

Deze oorzaken zijn intensief met elkaar vervlochten

De rol van ontsteking
Aangetoond is dat diabetes mellitus type 2  een gevolg is van een hogere ontstekingsactiviteit. Ontstekingsactiviteit leidt tot een slechter werkende alvleesklier en tot een lagere insulinegevoeligheid. Verder is bekend dat een hoge inflammatoire ( ontstekings) toestand de spiegel van het anabole testosteron verlaagt (en wie weet welke andere anabole hormonen) en een lage inflammatoire toestand de spiegel van het testosteron verhoogt. Testosteron is een hormoon dat zowel de vitaliteit van mannen als van vrouwen bepaalt. Bovendien geeft een lage inflammatoire status een verlaging van oxydatieschade.

Ontsteking verhoogt de vrije radicalen belasting. Hieruit blijkt weer dat de ontstekingsactiviteit de werking van organen en hormonen benadeelt. Als men zijn ontstekingsactiviteit laag houdt houdt men zijn hormonale gezondheid, zijn jeugd langer intact !

Met al bovenstaande invloeden ontstaan vele vicieuze cirkels. De oorzaken houden elkaar in stand.
Als we als voorbeeld  overgewicht nemen: vetweefsel is metabool actief, het produceert CRP en IL- 6 dat ontstekingen bevordert. Daarmee neemt de insulinegevoeligheid af en de werking van de alvleesklier vermindert. Hierdoor stijgt de insuline spiegel hetgeen vetopslag dus overgewicht weer verder in de hand werkt. Tegelijkertijd ontstaan vergrote hoeveelheden vrije radicalen, die genen weer activeren die de inflammatie verder aanjagen etc. De biochemie van een lang en gezond leven is nu ver te zoeken. Als men echter deze activiteit van het vetweefsel weet tegen te gaan is overgewicht opeens helemaal niet meer persé ongezond. Als bovendien hierdoor op den duur de orgaanfuncties verbeteren en de hormoonspiegels herstellen kan men spontaan afvallen. Zoals dit bij velen toen ze jonger waren ook makkelijker ging. Men dient dus de vicieuze cirkel(s) te doorbreken.

En ….
Een hoge insulinespiegel remt de zgn.  FOXO gen-transcriptie factoren, waardoor meer radicalen ontstaan. Een actief FOXO corrigeert voor een te actief insulinesysteem/ insulinegroeifactoren.
Het FOXO systeem en SIRT1 en dat is het antiverouderings-eiwit (!) dat vrijkomt bij een hypocalorisch dieet, het enige dieet dat bij proefdieren effectief is gebleken tegen veroudering, blijken elkaar te stimuleren.
FOXO en SIRT 1 blijken veroudering tegen te kunnen gaan bij proefdieren
De belangrijke FOXO gen-transcriptie factoren kunnen we overigens ook activeren door zgn. polyfenolen, in plantaardige voeding . Polyfenolen stimuleren het FOXO gen en verlagen daadoor de oxidatie en hierdoor ook inflammatie, teruggang van insulinegevoeligheid en teruggang van anabole hormonen. Bij proefdieren bleken bepaalde polyfenolen inderdaad de veroudering af te remmen. Dus behalve dat polyfenolen directe anti oxidant werking hebben beïnvloeden ze op indirecte wijze, via  de genen ook de veroudering.

Veelbelovende polyfenolen zijn:
Resveratrol in o.a. druiven en epigallocatechinegallaat (EGCG) en epicatechinegallaat (ECG), uit groene thee zijn veelbelovende polyfenolen.
De universiteit van Wageningen bericht op hun website: ” bleek dat epigallocatechinegallaat (EGCG) en epicatechinegallaat (ECG), allebei verbindingen die in groene thee zitten, de activiteit van het anti-verouderingseiwit SIRT1 verhogen”.

 Biochemie van een lang en gezond leven bereiken we dus door
1. koolhydraatbeperking (geeft een lage insuline spiegel door en een actief FOXO,  het FOXO  vertraagt de veroudering)
2. polyfenolen; een hoge inname geeft een actief FOXO! En heeft dus mogelijk een invloed op veroudering. Belangrijke polyfenolen zijn resveratrol en epigallocatechinegallaat (EGCG) en epicatechinegallaat (ECG), uit groene thee.  Resveratrol in de vorm van transresveratrol in een voldoende hoge dosering is samen met het ECGC uit thee veelbelovend.
3. een life style voor een lage inflammatoire status waardoor .oa. een gezonde anabole hormonale situatie en een lagere oxidatie.
4. anti inflammatoire (anti ontstekings) voedingssupplementen  
5. groene thee te drinken
6. groente en fruit concentraat in een supplement ter ophoging van de essentiele organische  stoffen hierin.

Henk de Valk